AYVALIK

Kumsalları, güneşi, temiz havası, tarihi dokusu, zeytin ve zeytinyağı ile
Ege' nin incisidir Ayvalık...

Yunanlılarla içiçe yasanan günlerin kalıntılarını görürsünüz gerek mimaride gerekse insanların sıcak yüzlerinde. umsalları, güneşi, temiz havası, tarihi dokusu, zeytin ve zeytinyağı ile egenin incisidir Ayvalık...

Tarihi binaları, limanı, eşsiz balık çeşitleri, otelleri, pansiyonları ve tertemiz deniziyle tatile gitmek isteyen ziyaretçilerin en çok tercih ettiği yörelerden biridir.

24 adaya sahip Ayvalık'ın eşsiz güzelliklerle bezeli sualtı zenginlikleri, dalış meraklılarını bekliyor. Kırmızı mercandan amfora tarlalarına kadar keşfedilmeyi bekleyen gizemlerle dolu Ayvalık sularında dalış sezonu baharla birlikte başlar.

Beyaz güvercinin ağzında ki barışın simgesi olan Zeytin dalı. Her derde deva, sağlık mucizesi Zeytinyağı... Ayvalık'ın insanlığın vazgeçilmez dostu, Zeytin ağacıyla tanışıklığı tam 8000 yıl öncesine dayanmaktadır. Bugün özellikle zeytin ağacıyla örtülü topraklarıyla Ayvalık, 2.5 milyon zeytin ağacıyla Ege'nin zeytin başkentidir.

Ayvalık Adı Nereden Geliyor..?

1972 yılında yayımlanan 'Eolya'nın Başkenti Ayvalık' olarak türkçeleştirdiğimiz Yunanca kitaptan yararlanıldığında Ayvalık adının;

- Ayva'dan ,yabani ayva'dan
- Midye türü olan ve bu kesimde bulunan ayvada'dan
- İlk yerleşenlerinin Midilli'nin Kydona köyünden olabileceklerinden ya da Girit'in 'Kydonies' bölgesinden gelmiş olabile-ceklerinden dolayı geldiği söylenebilir.
Filozofların bu yerin adı konusundaki görüşlerini de vermek gerekir:Aioliki 'nin (Eolya'nın)bozulmuş şeklidir.Aiolik kelimesinden türetilmiştir Ayvalık' 1.

Ayvalık anlamına gelen Kydonie ismi ,İÖ 330 'dan beri süregelmektedir.Yalnız ismin nereden kaynaklandığına dair, kesin bir yanıt bulamıyoruz.Antikçağ'da gerçekten Ayvalık'tı da oradan mı aldı?Bilinmiyor...
1. 'Eolya' mitolojiye göre Edremit Körfezinden İzmir'e kadar uzanan ve Midilli'yi de içine alan kıyı şeridine yerleşmiş bir soyun ülkesidir. Bu soydan olanlara Eoller ya da Eolyalılar denirdi.

Yakın Tarihte Ayvalık

Ansiklopedilere göre, Cezayirli Hasan Paşa 5 Temmuz 1770’de, Çeşme önlerinde Koyun Adaları civarında, Rus donanmasıyla çarpışmakta bulunan Osmanlı donanmasının sağ kanat komutanıdır. Çarpışmada kendi gemisi ateş alır, yaralanır ve bir salla karaya çıkarılır. Düşman, İzmir Limanına girmesin diye oralarını sağlamlaştırır; sonra Foça, Karaburun ve Midilli Adası yoluyla Çanakkale'ye varıp Osmanlı donanmasına katılır. Ayvalık üstüne yazı yazan yabancı kaynaklara göre ise Cezayirli Hasan Paşa Ayvalık'tan geçerek İstanbul'a gitmiştir.

Çarpışma esnasında gemisi hasar gören Cezayirli Hasan Paşa'nın yanındaki bir kaç askeriyle birlikte karaya çıkıp yemek ve yatacak yer için bir çiftliğe sığındığı ve çiftlik sahibi papazın kendilerini buyur edip bir hafta kadar bir süre ağırladığı anlatılmaktadır. Paşa'nın bu süre sonrasında İstanbul'a dönebilmek için Çanakkale'deki donanmaya katılmasında Papazdan yardım istemesi üzerine Papaz 50 silahlı adam ile yardım da bulunur. Ayrılırlarken dostluklarını tekrarlarlar. Hasan Paşa İstanbul'a ulaştıktan bir süre sonra Gazi unvanı alarak sadrazamlığa yükselir. Kent dertleriyle başı çok ağrıyan Papaz ise Hasan Paşa'yı hatırlayarak İstanbul'a gider ve kendisinden kentine özerklik verilmesini ister. Kurtuluşunu kendisine borçlu olduğunu ve ne dilerse yapacağını söyleyen Hasan Paşa Papazın isteğini gerçekleştirir ve kentine özerklik verir. İşte bu özerklikten sonra Ayvalık' a yerleşen zenginler, sanatkâr Rumlar kenti daha da geliştirip ünlendirirler ve bu debdebe, bu yaşantı, bu ilerleme 1821 Yunan İhtilalına kadar sürer.

(Bu sayfadaki bilgiler Ahmet Yorulmaz'ın "Ayvalık'ı Gezerken" adlı eserinden alınmıştır.)

SOSYAL YAŞAM

Ayvalık sadece denize girilebilecek bir yer değil, deniz, doğa ve tarihinin içiçe olduğu bir yerdir. Eğer Ayvalık' tan bahsederken, zeytin ve zeytinyağından bahsetmezsek ayıp olur.

İlçe merkezine bağlı Altınova bucağı vardır. Merkez ilçede, Altınova'da ve Küçükköy'de belediye teşkilatı bulunmaktadır. İlçeye 16 köy bağlıdır. Ayvalık halkını Lozan Anlaşması uyarınca Midilli, Girit, Makedonya (Selanik, Kavala, Florina)' dan gelen Türkler oluşturur. Son senelerde çok sayıda Anadolu'nun çeşitli merkezlerinden gelip yerleşenler olmuştur. Halk aydın ve bilinçlidir. Modern bir aile yaşantısı vardır.

Merkez ilçe nüfusu 1921'lerde 40.000 civarında iken 1935 sayımına göre 13.088, 1985 sayımına göre 21.250, bağlı köy ve belediyelerle 38.638' dir. 90 yılındaki sayıma göre merkez 25.800, köy ve beldeler 48.827 dir. Nüfusun %99 okur-yazardır. Halk Eğitim Merkezi ve 120 kişilik 7-11 yaş arası Yetiştirme Yurdu vardır. 19. ve 20. Yüzyılın başlarında Ayvalık'ta çok yüksek bir sosyal yaşatı vardı. 1770' de hastanesi, 1803' de akademisi, 1819' da özel basım evi vardı. Cumhuriyetin ilk yıllarında da Ayvalık'ta müziğiyle, tiyatrosuyla, balolarıyla, eğlenceleriyle çok kuvvetli bir sosyal yaşam mevcuttu. 1870-1980 arasında duraklama geçiren sosyal yaşantı 1980'den sonra turizm hareketliliğiyle yeniden canlanmaya başlamıştır. İlçede üç gazete yayınlanmaktadır.

AYVALIK MUTFAĞI

Ayvalık Mutfağı başta zeytinyağı olmak üzere, deniz ürünleri ve kentin yöresine has yetişen çeşit çeşit otlarından oluşur. Geçmişten bugüne yaşatılan geleneksel Türk yemeklerine bir de Rum Mutfağı'nın eklenmesiyle bu lezzet ortaya çıkmıştır. Zeytin ve zeytinyağının yanısıra çok meşhur Ayvalık Tostu da kaşarlı, sucuklu, sosisli ve karışık çeşitleriyle bu mutfakta yerini alır. Üretimi Ayvalık fırınlarına has olan ekmekleri şehir dışına dahi gönderiliyor. Bunun yanısıra Lor Tatlısı,Lor Peyniri ve Girit Leblebisi de Ayvalık'a özgüdür.

Papalina balığı, yörenin özel balığıdır. Restaurantlardaki vazgeçilmez mezelerdendir. Ayrıca Ayvalık sakinlerinin Bakalaros dedikleri balıktan da buğulama yapılır. Ihlamur soslu sübye yumurtası deniz mahsüllerinden elde edilen adaya özgü bir yemektir. Ekşi tadıyla radika, kabak çiçeği dolması, istifno, deniz börülcesi, hardal otu, turp otu önemli mezelerdendir. Kabuklulardan kidonya,bangoli ve akivades Ayvalık'ın farklı midye türlerindendir.

Ayvalık Mutfağının yemeklerinden bazıları şöyledir :

'Çurlama' da Giritliler' den kalma yörenin ziyafet yemeğidir. Semizotu, patates, kabak, patlıcan, domates, maydanoz, sarımsak ve bir kaç sap arapsaçından oluşan değişik bir lezzettir, bir de doğrusu Gopez olup Ayvalık'ta Kupa olarak anılan balığın ızgarası ve tavası yapılır. Midilli'den göç edenlerin getirdikleri bir köfte türü olan Ada Köftesi katkı maddesi kekiğin fazlaca konması nedeniyle çok lezzetlidir. Bağırsak Dolması (Gardumi) çok değişik ve aynı ölçüde de yapımı zor olan bir yemektir. Sure, Midilli mübadillerinin getirdiği kuzu kolundan yapılan bir yemek çeşididir. Bir Girit yemeği olan Peynirli Kabak, işaret parmağından az büyük olan kabakların özenle seçilmesiyle daha güzel olur. Temmuz - Ağustos aylarında bulunan Mühliye adındaki bitkinin yapraklarından yapılan yemek olan Mühliye yemeği için yarım kiloda kemiksiz kuzu yada koyun eti gerekir. Kabak çiçeği dolması aslında bir ev yemeği olsa da lokantalarda meze olarakta müşterilere ikram edilir.Şaşırtıcı bir çeşit olan Balıklı bamya seçilen az kılçıklı balıklar ile yapılır. Sarmaşık (Avronyes) ve Kuşkonmaz (Asfaraca) 'ın ikisi de bahar ayları bitkileridir ve yumurtalı ya da su ve zeytinyağıyla pişirip birazda sirke katılarak da yenebilir. Nohutlu Bakalaros, Folyoda Ahtapot, Kabak Böreği ve daha da niceleri Ayvalık Mutfağı'nın belirginleşmesini sağlayan yemeklerdendir.

CUNDA

Cunda’nın ilçe merkezine uzaklığı karayolu ile 8 km deniz yolu ile 3 mildir. Adaya dolmuş motorlar ile gidebilirsiniz. Çok sayıda kilise ve manastır barındıran adanın etrafı çam ve zeytin ağaçları ile çevrilidir. Ünü dünyaca bilinen Taksiyarhis Kilisesi Agios Yannis ve Panaya Kiliseleri mutlaka görülmesi gereken tarihi yapılardır.

Kalacak yer konusunda birçok fırsat sunan Cunda adası otelleri her bütçeye uygun yapıdadır. İsterseniz eski bir Rum evinde pansiyoner olarak kalabilir isterseniz adanın lüks otellerinde tatil'in keyfini çıkarabilirsiniz.

Alibey Adası

Çoğu insan karıştırır Nerede bu Alibey Adası? Burası Alibey adası cevabını aldıktan sonra ise; Peki burası Alibey adası ise Cunda Adası Neresi?

Olayın aslı şöyle Aslında Cunda ve Alibey adası denen her iki yerde aynı. Buranın Resmi ismi Alibey Adası ancak halkın kullandığı isim ise Cunda. Kurtuluş Savaşında ilk kurşunu atan Ali Çetinkaya’nın isminin verilmesinden sonra adanın ismi Alibey adası olarak anılmaya başlandı ancak bölgede yaşayan eski halk ise Cunda ismini kullanmaya günümüzde de devam etmektedir.

Çok sayıda kilise ve manastır barındıran adanın etrafı çam ve zeytin ağaçları ile çevrilidir. Ünü dünyaca bilinen Taksiyarhis Kilisesi Agios Yannis ve Panaya Kiliseleri mutlaka görülmesi gereken tarihi yapılardır.

Cunda İnsanları

Dertsiz tasasız yaşamından memnun kişilerin mekânı Cunda Adası. İnsanı bir huzur alır adaya ayak bastığında. Bu huzuru doyasıya yaşayan kişilerdir cundalılar. 7 den 70 mişe herkesin yüzünde bir gülümseme hâkimdir. Köşe başlarında kadın grupları muhabbet halinde ocakta akşam yemeği pişerken dedikoduya dalarlar aralarında. Evin erkekleri ya taş kahvede kağıt oynamaktadır ya da teknenin üzerinde balık avındadır. Ada da çoğu aile geçimini balık avı ile kazanır müşterileri hazırdır erkân saatte gelen teknelerini cundalı restorancılar karşılar kıyasıya bir rekabet yaşanır balığın en güzelini en lezizini almak için sabahın ilk ışıklarında. Avdan Yorgun gelen cundalı balıkçı kısa bir uykuya dalar yüzünde bir gülümseme, cebinde parası ile. Artık bir sonraki seferi düşünmektedir. Sokaklarda özgürce oynayan çocukların neşesi babaların eve ayak basmasıyla daha da artar. Bütün aile iner gece ada’nın merkezine sahilde çaylar içilir dondurmalar yenir muhabbet eşliğinde. Şurası gerçektir ki Cunda Adası insanın ömrüne ömür katar mutluluk verir insana…